اعتقاد به مصلح جهانی در سایر ادیان

آيا اعتقاد به وجود مصلح جهانى، مخصوص مسلمانان است يا اينكه اديان ديگر نيز به آن اعتقاد دارند؟

Mosleh-Jahani-Adyan.gifبر اساس مطالعات و بررسى هاى صورت گرفته در متون دينى مذاهب مختلف و باورها و اعتقادات اقوام و ملل جهان، اعتقاد به ظهور «منجى و مصلح جهانى» و باورداشت آينده اى روشن و مطلوب، عقيده اى عمومى و فراگير است و اختصاص به يك يا دو مذهب ندارد.
تمامى اديان ابراهيمى و بيشتر مذاهب موجود، معتقد و منتظر آمدن «نجات دهنده اى» در واپسين دوره از تاريخ هستند كه در آن عصر طلايى، جامعه جهانى، آكنده از صلح و صفا، معنويت و نورانيت و قسط و عدالت خواهد بود. كاستى ها و دشوارى ها، زدوده شده و رذايل و ناراستى ها از بين خواهد رفت. انسان ها به مراحل بالاى كمال و تعالى معنوى و مادى دست يافته، از نعمت و بركات بى شمار بهره مند خواهند شد. مسئله عقيده به ظهور يك رهبر الهى و آمدن نجات دهنده اى در آخرالزمان، به قدرى اصيل و ريشه دار است كه در اعماق دل ملّت ها و پيروان همه اديان الهى و تمام اقوام و ملل جهان جا گرفته است تا جايى كه در طول تاريخ بشريت، انسان ها در فراز و نشيب هاى زندگى، با يادآورى ظهور چنين رهبر مقتدرى، پيوسته خود را از يأس و نااميدى دور كرده و در انتظار ظهور «مصلح موعود جهانى» در پايان جهان، لحظه شمارى مى كنند.
نام هاى موعود در بعضى از كتاب هاى اديان و ملل مختلف چنين است :
1. «صاحب»، در صحف ابراهيم ؛
2. «قائم»، در زبور سيزدهم ؛
3. «قيد مو»، در تورات به لغت تركوم ؛
4. «ماشيح» (مهدى بزرگ)، در تورات عبرانى ؛
5. «مهميد آخر»، در انجيل ؛
6. «سروش ايزد»، در زمزم زرتشت ؛
7. «بهرام»، در ابستاق زند و پازند ؛
8. «بنده يزدان»، در زند و پازند ؛
9. «لند بطاوا»، در هزارنامه هنديان ؛
10. «خوراند» در جاويدان ؛
11. «خجسته» (احمد)، در كندرال فرنگيان ؛
12. «خسرو» در كتاب مجوس ؛
13. «پرويز»، در كتاب برزين آذر فارسياب ؛
14. «فردوس اكبر»، در كتاب قبروس روميان ؛
15. «كلمه الحق»، در صحيفه آسمانى ؛
16. «صمصام الاكبر»، در كتاب كندرال ؛
17. «بقية اللّه »، در كتاب دوهر ؛
18. «قاطع»، در كتاب قنطره ؛
19. «سوشيانس»، در كتاب زند و هومومن يس (زرتشتيان) ؛
20. «منصور» در كتاب ديد براهمه ؛
21. «ايستاده» (قائم)، در كتاب شاكمونى ؛
22. «ويشنو»، در كتاب ريگ ودا ؛
23. «فرخنده» (محمد)، در كتاب وشن جوك ؛
24. «راهنما» (هادى و مهدى)، در كتاب پاتيكل ؛
25. «پسر انسان»، در عهد جديد (اناجيل) و...[1].
البته اعتقاد به وجود «منجى موعود» (مهدويت) يك عقيده اصيل اسلامى است كه ريشه قرآنى دارد و احاديث متواترى - به ويژه در منابع معتبر روايى شيعه - درباره آن وارد شده است.
به عبارت دقيق تر اين باورداشت در بين اسلام و مذهب شيعه، ملموس تر، يقينى تر و روشن تر است و يكى از اركان مهم اعتقادى آن به شمار مى رود. با اين حال اين حقيقت معهود و انديشه اصيل، ريشه در كهن ترين آموزه هاى آسمانى و فرهنگ هاى بشرى دارد.
فوتوريسم (آينده گرايى):
توجّه ويژه به آينده و چشمداشت تغيير و تحوّلى ژرف در آتيه، با تعابير و اصطلاحات مختلفى - چون فوتوريسم و فلسفه تاريخ - تبيين شده است. «فوتوريسم» (Futurism) ؛ يعنى، اعتقاد به دوره آخرالزمان و انتظار ظهور منجى غيبى و مصلح جهانى و بزرگ... .
 فوتوريسم عقيده اى است كه در كيش هاى آسمانى : زوراستر يانسيم (مذهب زرتشت)، جودائيسم (مذهب يهود) و سه مذهب عمده مسيحيت (كاتوليك، پروتستان و ارتودوكس) و به طور كلى در ميان مدعيان نبوّت، به مثابه يك اصل مسلّم قبول شده و همگى بالاتفاق، بشارت ظهور همچو مصلحى را داده اند. در اين راستا دو مذهب عمده اسلام - تشيّع و تسنّن - هم در ظهور يك «مهدى» در دوران واپسين زمان اتفاق نظر دارند[2].
بر اين اساس فوتوريسم، يكى از مسائلى است كه در بحث هاى تئولوژيك تمام مذاهب آسمانى، درباره آن گفت و گو شده است.
«دارمستتر» طى كنفرانسى مى گويد : «مى دانيد كه محمد[ص] چگونه شريعت خود را بنيان نهاد؟ وقتى كه او ظهور كرد، در عربستان علاوه بر شرك ملى باستانى، سه ديانت بيگانه موجود بود (آيين يهود، ديانت عيسوى و كيش زرتشت)... .
نكته مشتركى كه در اين سه ديانت يافت مى شد، عبارت بود از: اعتقاد به يك وجود فوق الطبيعه كه بايستى در آخرالزمان ظهور كند و نظم و عدالت را به جهان باز آرد و مقدمه خلود و سعادت دائم انسان را فراهم سازد...»[3].
بشاراتى كه در اين باره در كتاب هاى آسمانى مقدس و كتب مدعيان نبوت وارد شده، بى شمار است ؛ از جمله : زبور، زند، حكى، صفيناه، اشعياء، شاكمونى (هندو)، انجيل متى، ديد و پاتكيل (هند)، جاماسب، انجيل يوحنا، دانيال و... .
در اينجا به بعضى از اين باورها و اعتقادات اشاره مى شود :
1. در كتاب معروف زند، آمده است : «پس از پيروزى ايزدان و برانداختن تبار اهريمنان، عالم كيهان به سعادت اصلى خود رسيده، آدميان بر تخت نيك بختى خواهند نشست».
2. در كتاب جاماسب نامه از زرتشت نقل مى كند : «مردى بيرون آيد از زمين تازيان... مردى بزرگ سر و بزرگ تن و بزرگ ساق و بر آيين نياى خويش و با سپاه بسيار، روى به ايران نهد و آبادانى كند و زمين را پر داد كند»[4].
زرتشتيان، منتظر سه موعود هستند كه هر يك از آنان به فاصله هزار سال از ديگرى، ظهور خواهند كرد (هوشيدَر، هوشيدِر ماه و سوشيانس). از نظر اينان: «در آخرين هزاره از عمر جهان، از خاندان بهروز خداپرست و پرهيزكار، آخرين آفريده اهورامزدا، متولّد مى شود. در سى سالگى امانت رسالت به وى واگذار شده و به واسطه نشانه متوقف شده خورشيد در وسط آسمان، ظهور او به عالميان بشارت داده خواهد شد. از ظهور وى، اهريمن و ديو دروغ، نيست و نابود گردد. ياران آن موعود - كه از جاودانان هستند - قيام مى كنند و همراه وى خواهند بود تا مردگان برخيزند و جهان معنوى روى نمايد»[5].
3. در آيين بودا انديشه منجى موعود، با مفهوم ميتريه (مهربان) تبيين شده است. بوداييان او را آخرين بودا از بودايان زمينى مى دانند كه هنوز نيامده است ؛ اما خواهد آمد تا همه انسان ها را نجات دهد. در بعضى از كتاب ها آمده است : «پنج هزار سال پس از آخرين بودا، آفتاب آموزه هاى بودايى افول مى كند... [پس ]يك راهنما خواهد بود. او براى مردم رفاه و بهروزى مى آورد. آن گاه كه چنين فضايى بهشت گون فراهم آمد، ميتريه از آسمان نزول مى كند ؛ بودايى خويش را به كمال مى رساند و درمه را به فرهيختگان مى آموزد»[6].
4. يهوديان در انتظار طولانى، باور به آمدن مصلح (مسيحا يا ماشيح) دارند. به نظر آنان روزى «مسيحا» خواهد آمد و سرزمين بنى اسرائيل (ارض موعود) را به آبادانى خواهد كشاند[7].
5. مسيحيان معتقدند : سرانجام روزى خواهد آمد كه عيسى مسيح، بار ديگر بازگشته، جهان را به سعادت خواهد رساند و مسيحيان را نجات خواهد داد. در كتاب مقدّس از آمدن مسيح، با عنوان «تحقّق ملكوت خدا» ياد شده است.
در انجيل متى مى گويد : «چون فرزند انسان در جلال خود خواهد آمد ؛ با جميع ملائكه مقدسه بر كرسى بزرگى خود قرار خواهد گرفت. همه قبايل نزد وى جمع خواهند شد و آنها را از همديگر جدا خواهد كرد ؛ چنان كه شبانى ميش ها را از بزها جدا مى كند[8]...».
در انجيل لوقا آمده است : «پس بايد كه بسته باشد كمرهاى شما و افروخته باشد چراغ هاى شما و مانند آن كسانى باشيد كه آقاى خود را انتظار مى كشند ؛ كى از عروسى باز آيد كه چون آيد و در زند، دفعتا در را گشايند. خوشا به حال آن نوكران كه چون آقا آيد، آنها را بيدار يابد و من با شما مى گويم : به درستى كمر خود را بسته، آنها را نشانيد و نزدشان آمده، آنان را خدمت خواهد كرد»[9].
6. در كتاب باسك - يكى از كتاب هاى هندويان - آمده است : «دور دنيا تمام شود به پادشاه عدلى كه در آخرالزمان كه پيشواى ملائكه و پريان و آدميان باشد و حق و راستى با او باشد و آنچه در دريا و زمين ها و كوه ها، پنهان باشد، همه را به دست آورد و از آسمان ها و زمين آنچه باشد، خبر دهد و از او بزرگ تر كسى به دنيا نيايد»[10].
7. «شاكمونى» - پيغمبر هندويان - در كتاب مذهبى خود مى گويد : «پادشاهى دولت دنيا به فرزند سيّد خلايق دو جهان «كشن» بزرگوار تمام شود و او كسى باشد كه بر كوه هاى مشرق و مغرب دنيا حكم براند و بر ابرها شود و دين خدا، يك دين شود و دين خدا زنده گردد»[11].
8. در كتاب وشن جوك (از كتاب هندوها) چنين آمده است : «سرانجام دنيا، به كسى برگردد كه خدا را دوست دارد و از بندگان خاص او باشد و نام او فرخنده و خجسته باشد»[12].
9. در كتاب ديگرى به نام «ديد» آمده است : «پس از خرابى دنيا، پادشاهى در آخرالزمان پيدا شود كه پيشواى خلايق باشد و نام او منصور باشد و تمام عالم را بگيرد و به آيين خود آورد»[13].
در آيين هندو، موعود نجات بخش موسوم به «كالكى» (Kalki)، در پايان آخرين دوره زمانى از ادوار چهارگانه جهانى ؛ يعنى، «كالى گه» ظهور خواهد كرد. بنابر تفكر هندويى جهان از چهار دوره رو به انحطاط تشكيل شده است. در چهارمين دوره (عصر كالى) فساد و تباهى سراسر جهان را فرا مى گيرد، زندگانى اجتماعى و معنوى به نازل ترين حدّ خود مى رسد و موجبات زوال نهايى را فراهم مى سازد. اين عصر كالى يوگه است كه بنا بر باورهاى هندويى ما اكنون در آن به سر مى بريم[14]. در پايان چنين دوران سياهى، آخرين و دهمين تجلّى «ويشنو» (موسوم به كالكى) سوار بر اسبى سفيد و به هيأت انسان ظهور خواهد كرد. وى سراسر جهان را سواره و با شمشيرى آخته و رخشان در مى نوردد تا بدى و فساد را نابود كند. با نابود كردن جهان، شرايط براى آفرينش نو مهيا مى شود تا در مهايوگاى آتى، ديگر بار عدالت و فضيلت ارزش يابد[15].
10. ديدگاه اسلام نيز درباره «منجى موعود» تحت انديشه مهدويت، مطرح است... .
نتيجه آنكه در تمامى دين هاى الهى و نيز بسيارى از مكاتب بشرى و مسلك هاى مختلف، اين باور وجود دارد كه ستم و شرّ و بدبختى، نخواهد پاييد و بالاخره عرصه گيتى، شاهد خيزش كسى خواهد بود كه غلبه نهايى عدل، نيكى و آسايش را به ارمغان خواهد آورد. مى توان نتايج و آموزه هاى زير را از اين باور برداشت كرد :
- اصل وجود «منجى و مصلح موعود»، امرى پذيرفته شده است.
- ظهور و قيام اين نجات دهنده بزرگ، در برهه اى حساس از زمان خواهد بود.
- تغيير و تحوّلات فراوانى در جهان (قبل و بعد از ظهور) روى خواهد داد.
- ريشه شرّ و فساد و ظلم بركنده شده و پليدى ها و اهريمنان نابود خواهند شد.
- جهان رو به عمران و آبادانى خواهد گذشت و طبيعت و زندگى طراوت و حلاوتى ويژه خواهد يافت.
- در آن زمان، يكتاپرستان، ستمديدگان و فرودستان نجات يافته و حاكمان و سروران روى زمين خواهند شد.
- خير و نيكى و تقوا در جهان حاكم شده و آيين حق و يكتاپرستى، همگانى و فراگير خواهد شد.
- بيشتر مؤلّفه هاى اين «قيام آسمانى» در اديان يكسان است و ما تنها شاهد تعابير و الفاظ مختلف از آن واقعه و يا اسامى متعدد «يك منجى خاص» هستيم.
در واقع همه اينها، يك نفر است ؛ چنان كه گفته اند : سوشيانت مزديسنان، به منزله كريشناى برهمنان، بوداى پنجم بوادائيان، مسيح يهوديان، فارقليط عيسويان و مهدى مسلمانان است[16].


منابع
[1]. ر.ك : اسداللّه  هاشمى شهيدى، ظهور حضرت مهدى از ديدگاه اسلام و مذاهب جهان، (انتشارات مسجد جمكران، قم : 1380، ج اول)، ص 46و47.
[2]. ر.ك : سيد هادى خسرو شاهى، مصلح جهانى و مهدى موعود از ديدگاه اهل سنّت، انتشارات اطلاعات، تهران : 1374، ج دوم، ص 55.
[3]. دار مستتر، مهدى از صدر اسلام تا قرن سيزدهم، ترجمه محسن جهانسوز تهران : كتابفروشى ادب، 1317، ص 5.
[4]. حكومت جهانى مهدىعج، ص 53.
[5]. فصلنامه انتظار، ش 15، ص 163.
[6]. همان، ص 158.
[7]. كتاب مقدس ترجمه فاضل خان همدانى، كتاب دانيال، فصل 12، بندهاى 1 - 3.
[8]. متى، باب 25، بندهاى 31 - 33.
[9]. لوقا، باب 12، بندهاى 35 - 37.
[10]. حكومت جهانى مهدىعج، ص 54 ؛ بشارات عهدين، ص 246.
[11]. مصلح جهانى و مهدى موعود، ص 60.
[12]. مهدى انقلابى بزرگ، ص 54 ؛ بشارات عهدين، ص 272.
[13]. بشارات عهدين، ص 245.
[14]. فصلنامه انتظار، ش 15، ص 157.
[15]. اوپانيشاد، ترجمه محمد داراشكوه، ج 2، ص 637.
[16]. دايره المعارف فارسى، ج 1، ص 1373 ؛ خورشيد مغرب، ص 53.

دیدگاه ها

ارسال ديدگاه جديد

(لطفا از درج سوال در ديدگاه ها خودداري فرماييد براي طرح سوالات خود به اين آدرس مراجعه فرماييد)

  • تگ های مجاز : <a> <br> <em> <strong> <cite> <code> <ul> <ol> <li> <dl> <dt> <dd>
  • خطوط و پاراگرافها به صورت اتوماتیک جدا سازی می شود.
  • آدرس های وب و ایمیل به صورت اتوماتیک به لینک تبدیل می شوند.
  •  

 

کد امنیتی
این سوال برای آزمایش کردن شما است که آیا شما یک بیننده واقعی ( انسان ) هستید و یا یک رایانه برای ساخت اسپم .
6 + 9 =
دو عدد را جمع کنید و وارد کنید . به عنوان مثال 1+3 را باید 4 وارد کنید .